Kilka ciekawostek na temat ulicy Chmielnej w Warszawie

O miejscach atrakcyjnych turystycznie w Warszawie można napisać naprawdę wiele. Wymienia się wśród nich wszelkie zabytkowe pałace i świątynie, muzea i instytuty, ale także place i ulice. Niektóre uliczki wyglądają niepozornie, inne stanowią wizytówkę miasta. A jaka jest ulica Chmielna, przy której znajduje się nasz hotel?

Ulica Chmielna w Warszawie – lokalizacja, stan obecny

Każdy, kto zostanie poproszony o definicję słowa „ulica” będzie miał przed oczyma prosty odcinek drogi. Co ciekawe, w przypadku ulicy Chmielnej sytuacja wygląda zupełnie inaczej, bowiem składa się ona z dwóch, niepołączonych ze sobą fragmentów. Oczywiście nie zawsze tak było, ale o tym później.

Ulica Chmielna leży w dwóch dzielnicach Warszawy: w Śródmieściu i na Woli. Jeden odcinek biegnie od ulicy Nowy Świat do Marszałkowskiej, drugi zaś od alei Jana Pawła II do Miedzianej. Każdy z odcinków ma długość około 600 metrów.

Skąd wywodzi się nazwa „Chmielna”?

Oficjalna nazwa – ulica Chmielna – została nadana w 1770 roku, jednak używano jej już znacznie wcześniej. Nazwa ta pochodzi od należących pierwotnie do książąt mazowieckich gruntów Chmielnik, przez które omawiana ulica biegła, zmierzając ku wsi Wielka Wola. Nazwa wskazuje, że kiedyś w tych okolicach istniał chmielnik, czyli ogród, w którym uprawiano chmiel.

Rok 1770 jest ważny nie tylko ze względu na nadanie oficjalnej nazwy, ale również dokładne uregulowanie przebiegu/kształtu ulicy przez geometrę Macieja Deutscha. Wówczas wprowadzanie poprawek było możliwe, bowiem wzdłuż ulicy rozciągały się ogrody, a liczba zabudowań była niewielka. Pierwsze murowane budynki zaczęły pojawiać się dopiero po 1792 roku – były to bardzo niewielkie domki. Większe budynki powstawały po 1825 roku, m.in. dlatego, że na obleganym Nowym Świecie zaczynało brakować miejsca.

Zaplecze Dworca Głównego i Szkoła Techniczna Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej

Do ważniejszych budynków przy ulicy Chmielnej w drugim półroczu XIX wieku należały magazyny będące zapleczem Dworca Głównego. Jego rozbudowa miała miejsce w latach 1868-1870, powstało wówczas dziewięć ceglanych budynków oraz trzykondygnacyjna parowozownia. W tym samym czasie przy ulicy Chmielnej wybudowano gmach Szkoły Technicznej Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej (ostatecznie rozebrany w 2013 roku). W dalszym okresie powstawały kolejne kamienice, ale zakładów produkcyjnych działało niewiele. Do wartych wspomnienia należą jednak:

  • Centralne Laboratorium Chemiczne,
  • Laboratorium Hygieniczne,
  • Wytwórnia płytowa Syrena Record Juliusza Fejgenbauma,
  • Łaźnia Diana.

Ulica Chmielna i jej dzieje w latach 1914-1944

Ulica Chmielna przez długi czas nie cieszyła się dobrą opinią – szerzyła się tam prostytucja. Tak było zarówno w latach I, jak i II wojny światowej oraz w okresie międzywojennym. Jednocześnie jednak kwitł tam handel odzieżą i konfekcją damską. Do roku 1939 otwarto wiele sklepów, powstały też hotele (Grand Hotel Garni, Hotel Litewski, Hotel Hiszpański) oraz kino Palladum, które potem zmieniło nazwę na Bałtyk. Po I wojnie światowej doszło również do rozbudowy Dworca Głównego pod nr 51., a następnie budowy gmachu Poczty Kolejowej.

II wojna światowa przyniosła ogromne zniszczenia w całej Warszawie. Jeżeli chodzi o ulicę Chmielną, najmocniej ucierpiał jej zachodni odcinek, co było spowodowane nalotami na jeden z punktów strategicznych, czyli Dworzec Główny. Następnie część ulicy została doszczętnie spalona.

Wyburzanie uszkodzonych budynków i budowa nowych gmachów

Po II wojnie światowej część budynków przy ulicy Chmielnej nadawała się jedynie do rozbiórki. Rozebrano ich jednak znacznie więcej, niż było trzeba – spore szkody w całej Warszawie wyrządziło Biuro Odbudowy Stolicy. W wyniku działania Biura wyburzano całe budynki, które przecież nadawały się do zamieszkania. Oprócz tego w 1952 roku ruszyła budowa Pałacu Kultury i Nauki, który do dziś postrzegany jest jako symbol komunizmu.

Budowę Pałacu Kultury i Nauki zaplanowano w takim miejscu, że konieczne było rozerwanie ulicy Chmielnej na dwa niezależne odcinki, przy czym zachodni odcinek nadal nosił nazwę Chmielna, zaś wschodni  zmienił ją na Henryka Rutkowskiego. Do dawnej nazwy powrócono dopiero w 1990 roku. W miejscu, w którym biegła kiedyś ulica Chmielna wmurowano w chodnik tablicę upamiętniającą z napisem „Tu była ulica Chmielna”. Tablicę można zobaczyć przed gmachem PKiN, od jego południowej strony.

Ulica Chmielna i jej dzisiejszy charakter

Ulica Chmielna, jak większość ulic położonych w Centrum Warszawy, tętni życiem. Wzdłuż niej ciągnie się mnóstwo sklepików, barów i restauracji. Fragment ulicy stanowi deptak, zatem nie brakuje tu spacerowiczów. Nie bez znaczenia jest również lokalizacja Dworca Centralnego, która z kolei wymusza obecność środków komunikacji miejskiej. Nasz hotel wybierany jest często właśnie ze względu na niewielką odległość od Dworca, jak i Lotniska Chopina. Jednocześnie zlokalizowany jest przy takim fragmencie ulicy Chmielnej, który uważany jest za wyjątkowo cichą i spokojną okolicę.